Klassieke elementen


De Elementenleer vormt de sleutel tot de kern en de essentie van de traditionele geneeswijzen.
De Klassieke elementen zijn Ether, Lucht, Vuur, Water en Aarde.
Zij corresponderen met de vijf zintuigen, respectievelijk; gehoor, tastzin, gezicht, smaak en reuk. In feite zijn alle namen en vormen opgebouwd uit deze elementen, die weer corresponderen met de vijf waarnemingsvelden of trillingsgebieden.
Deze vormen van energie zijn te herkennen in de opbouw van het temperament en constiutie, het functioneren van de psyche, hiërarchische lagen en de patronen van ziekte, waarbij de onderlinge harmonie van de elementen verstoord is.
Hierbij worden het lichaam en de psyche van de persoon gezien als een onlosmakelijk geheel.
Psychische kwaliteiten zijn verbonden met specifieke organen en elementen.
Bij een verstoring van de gezondheid wordt gekeken naar de beïnvloeding van de elementen en de organen die daarbij betrokken zijn.


Ether:

Pure energie

Niveau: Kosmos, Transcendentie, Collectief Bewustzijn
Functie: Kwintessens
Kwaliteit: Ruimte

Correspondeert hoofdzakelijk met:

TCM: Chi
Miasma: Primaire Psora/ Individuele susceptibiliteit
Natuurrijk: Universele rijk

De traditionele Indiase cultuur werkt met vijf elementen: Water, Vuur, Lucht, Aarde en Ether. Samen in perfecte balans vormen Vuur, Water, Lucht en Aarde het vijfde element Ether of ruimte. Dit vijfde element (de kwintessens) komt niet overeen met het vijfde element van het Chinese systeem. De vijf elementen of fasen in de traditionele Chinese geneeskunde zijn: Vuur, Aarde, Metaal, Water en Hout. Het Chinese pentagram onderverdeelt het element Aarde in twee aparte delen; Metaal en Hout, de grenzen van deze elementen overlappen Lucht en Water. Het element Metaal is te vergelijken met het element Lucht in de traditionele Westerse geneeskunde. Ether staat boven de anderen elementen in hiërarchie, het is het enige element dat door de anderen niet beïnvloedbaar is. Het is verantwoordelijk voor de werking van al de andere elementen. Het is de matrix waarin de andere elementen vorm krijgen. Ether is het fundament van alle substantie en de oorzaak van alle dingen, het is alles doordringend, is niets, tijdloos, het afwezig zijn van materie, het vertegenwoordigt zuiverheid, rust en perfectie.

Volgens het universeel geldende ‘Drie grondbeginselen concept', bestaan er: Creatie, Destructie en balancerende/ onderhoudende kwaliteiten. Tussen Aantrekking (Yang) en Afstoting (Yin) is Ether, de kosmische energie (Qi of Chi) het evenwichtspunt.

Chi is de benaming voor de allesomvattende energie. Chi kan men onderverdelen in bijvoorbeeld jing en shen. Jing is de chi uit de kosmos. Jing is belangrijk voor de uiterlijke vorm van de veranderingen in de levende fijne energie. Shen omvat een hogere vorm van energie en stelt jing in staat zijn functies te verrichten. Shen zorgt voor bewustzijn en het onderbewuste en voor de innerlijke leiding en bezieling. Shen is de spirituele essentie. Het leven is een functie van materie. Dat alles is een proces van Yin en Yang. Energie hoort bij de hemel en vorm bij de aarde. Zij komen bij elkaar en scheppen samen het leven. Jing is de levensessentie.

De Ayurveda onderscheidt de drie Guna’s of dynamische toestanden: Satva (homeostase of balans), Rajas (hyperactiviteit of agitatie), Tamas (hypoactiviteit of inertie). Dit driedimensionale principe vinden we respectievelijk terug in o.a. Religie: Vader, Zoon en Heilige Geest en in de opbouw van het organisme: Mesoderm, Endoderm en Ectoderm. Zo ook bij de hoofdmiasma’s: Syphilis, Sycose en Psora.

De Jungiaanse psychologie hanteert het begrip 'het Zelf', dit is een archetypisch beeld waarin de menselijke psyche zich in zijn volle potentie laat zien, de wezenskern. Het ervaren van het Zelf is een indrukwekkend gevoel een kern te bezitten die, ondeelbaar, uniek en harmonisch is. Tegenstellingen kunnen daar overbrugd worden en verdwijnen in het niveau van het Zelf. Op momenten dat iemand bewust contact heeft met het Zelf, ervaart hij zich als heel, volkomen en verbonden met de totaliteit van het leven of met het goddelijk mysterie. Het Zelf is het centrale archetype in het onderbewuste, het verenigt en harmoniseert alle archetypen en hun manifestaties in complexen en het bewustzijn. Het verenigt de persoonlijkheid en maakt dit tot een hechte eenheid en brengt de mens in harmonie met zijn omgeving (zelfverwezenlijking). Het Zelf is de meest volledige uiting van individualiteit

De Homeopathie kent het begrip ‘totaliteit van symptomen’, dit vertegenwoordigt het essentiële idee dat alle actuele betekenisvolle tekenen en symptomen die bij individu aanwezig zijn op een zeker tijdstip, afkomstig zijn van één basisverstoring, welke de ziekte van het individu is.

Organon §7: "Dan moeten, als men rekening houdt met eventuele miasmata en ook bijkomende factoren (§5) niet vergeet, het ook alleen die symptomen zijn, waardoor de ziekte vraagt om en verwijst naar die medicijn, die haar helpen kan. Dan moet de totaliteit van deze symptomen, die het innerlijke wezen van de ziekte, d.w.z. de aandoening van de levenskracht naar buiten weerspiegelt, het voornaamste of enige zijn waardoor de ziekte te kennen kan geven welk middel ze nodig heeft."

Het gaat bij deze totaliteit, niet om de kwantitatieve totaliteit, maar om de kwalitatieve symptomen, welke de energetische verstoring van de Levenskracht vertegenwoordigen. In een symptomenclassificatie vanuit de klassieke elementen zijn deze allen verbonden aan het element Ether, het transcendente energieniveau. Deze predispositie komt in een bepaalde fase en daaraan gekoppeld constitutioneel niveau of laag tot uitdrukking met een specifiek secundair reactiepatroon; Psora, Sycosis of Syfilis of een mengvorm in een bepaalde verhouding van deze verschillende componenten. Deze niveaus corresponderen met de elementen Vuur, Water, Lucht en AardeIn alle fasen met verschillende reactie, waarbij de elementen Vuur, Water, Lucht, Aarde in een bepaalde onderlinge verhouding betrokken zijn, is deze archetypische reactie individueel bepaald, doordat deze via het element Lucht en Ether verbonden is aan het Zelf.

Een andere strategie is om de Essentie van de totale ziekte, die zowel het heden als verleden en toekomst betreft voor te schrijven, dit individuele constitutiemiddel betreft in tegenstelling met het eerder genoemde voorschrift op de Centrale verstoring niet alleen een selectie van de symptomen behorende tot de prominent op de voorgrond tredende ziektefase of laag, maar de totaliteit van de complete ziekte.

Aantrekking of positieve Ether staat voor een integrerend opbouwende macht, er is veel informatie (Vuur). Bij Afstoting of negatieve Ether worden de vormen uit elkaar gedreven, er is desintegratie, weinig informatie (Lucht). De harmonieuze en continue cyclus van de tegengestelde krachten van Aantrekking en Afstoting in een ontwikkelingsproces, zorgen voor de instandhouding van de levensprocessen en vooruitgang. De ontwikkeling die bereikt is wordt weer afgebroken, om weer plaats te maken voor verdere ontwikkeling. Dit is vergelijkbaar met wat in de Antroposofie de Onder- en Bovenstroom genoemd wordt. Deze twee stromen als twee verschillende uitingen van één en dezelfde ‘levenskracht’ of ‘levensether’ die zich uit in twee tegengestelde werkingsprincipes. De Onderstroom komt via de stofwisseling ‘van onderen’ het lichaam binnen, de Bovenstroom via de periferie, ‘van boven’ via de zintuigen. In onderstaande tabel staan een aantal voorbeelden waarin de invloed van aantrekking en afstoting tot uiting komen:


Vuur:
Spirituele energie

Niveau: Geestelijk, zelfbewustzijn
Functie: Intuïtie/ Motoriek
Kwaliteit: Transformatie, heet

Correspondeert hoofdzakelijk met:

Temperament: Sanguinisch, Somatotonia,
Consitutie type: Normotype, Sulphurisch, Mesomorf.
Ayurveda dosha: Pitta
TCM: Vuur
Miasma: Psora (Akuut)/ Carcinosis
Natuurrijk: Mensenrijk

De wezenskern van de mens, voortgestuwd door geestelijke energie, liefde, seksuele passie, het vuur van de individuele wil. Vuur vertegenwoordigt als element de warmte en licht van de zon, de bron van alle energie. Vuur verheft zich ver boven de aarde, heeft geen substantie, verteert, verwijdert en creëert nieuwe mogelijkheden. Vuur is heet en geeft verbranding, vuur zet om, maar scheidt ook van alles, het concept van zuivering. Vuur is tegengesteld aan Lucht. Verbonden met de Zon en het metaal Goud.

Karakteristieken: Mensen met inspiratie, moed, zekerheid, vertrouwen, intuïtie, trots, assertiviteit, optimisme, vaak ook eigenwaan, egoïsme, ambitie, inspiratie, intellectuele inzichten, begrip. Praktisch, maar niet erg gevoelig of sentimenteel, openheid en eerlijkheid, is snel beledigd, heeft de tendens zichzelf te verdedigen, de energie richt zich hierbij tegen de vijandige invloed. Gebruikt graag zijn spieren, ziet de buitenwereld als terrein waar hij macht op uit kan oefenen, naar zijn hand kan zetten, moet altijd winnen, jaloezie, rivaliteit en is ongevoelig voor pijn of gevoelens van anderen. Heeft een grote mate van vrijheid nodig om zich te kunnen manifesteren, gelooft in eigen kracht en mogelijkheden, een inspirerend leider, heeft aandacht en erkenning nodig.

Psychologische Functie: Intuïtie is een perceptie buiten de gewone bewuste processen om, dus een irrationele (niet oordelende) functie. Intuïtie berust op een innerlijke waarneming vanuit het onbewuste. Het geeft vooral een beweging aan en legt verbanden. Het laat ons weten wat we met iets kunnen, welke mogelijkheden het in zich draagt.

Lichamelijk: meestal heet, bovenlichaam driehoekig; schouders breed, ruime borstkas, heupen smal, goed ontwikkeld skelet en gespierd of vlezige weefsels, grote grove handen en voeten, de huid is dik en stevig, uitgesproken botstructuur in het gezicht, stompe neus, sterk ontwikkelde kin, een rode gelaatskleur. Vuur correspondeert met het Centraal zenuwstelsel, bloed, hart en vatenstelsel, spieren en metabolisme.

Onbalans: Arrogantie, drift, zelfzucht, wreedheid, agressie verergerd door alcohol, grootheidswaan. Hete huid, rode, bloedende, brandende erupties, ontstekingen, hoge bloeddruk, overactieve spijsvertering (door te gehaast of te gekruid eten), acute ziekte, koortsen.

Gebrek aan Vuur: Verlegen, gebrek aan eigenwaarde, apathisch, passief.

Voorbeeldmiddelen: Sulphur, Calcium Sulphuricum, Hepar Sulphuricum, Lachesis, Causticum, Aurum.


Water:

Emotionele energie

Niveau: Emotioneel, ziel, bewustzijn
Functie: Voelen
Kwaliteit: Voeding, vochtig

Correspondeert hoofdzakelijk met:

Temperament: Flegmatisch of Lymfatisch, Viscerotonia
Constitutie-type: Brachytype, Carbonisch, Endomorf
Ayurveda dosha: Kapha
TCM: Water
Miasma: Psora (Sub-acuut)/ Syphilis
Natuurrijk: Dierenrijk

Water, vloeistof is net zoals het element Aarde zwaar en heeft eveneens een zekere vorm, maar is flexibel, langzaam, met een glad oppervlak. Water maakt de bodem vruchtbaar, heeft een oplossend vermogen in tijd en structuur, waardoor groei mogelijk is. Water is verbindend, zoekt eenheid en geeft cohesie en is daardoor verbonden aan het emotionele niveau. Water is tegengesteld aan Aarde.

Karakteristieken: Liefde, relaties, sympathie, genezing, seksualiteit en emoties, voortplanting; de cyclus van geboorte en dood. Sterk emotionele mensen, gemoedelijk, geduldig, levensgenieters, sentimenteel, romantisch, gevoelig, verzorgend. Gereserveerd, idealistisch, sociaal, betrouwbaar en ondersteunend. Ze communiceren op een non-verbale manier; emotioneel, psychisch, of door vormen zoals kunst, muziek, dans, poëzie. Waarin dit type in gelooft is gebaseerd op gevoelens en niet op redenering of praktische overwegingen. Assimileert de goede dingen uit zijn onmiddellijke omgeving, selecteert zorgvuldig en bewaart dit voor moeilijkere tijden. Heeft meestal gebrek aan discipline en eigen identiteit en heeft een soort ouderlijke leiding, verzorging en bescherming nodig. Ze kunnen hysterisch worden, wanneer ze zich onveilig voelen.

Psychologische Functie: Een rationele functie; de evaluatie van de emotionele informatie met het verstand om tot een keuze te komen op strikt persoonlijke, subjectieve grond, hierbij rekeninghoudend met allerlei persoonlijke en sociale omstandigheden. Er wordt hierbij veel waarde gehecht aan intimiteit, goede harmonie en sfeer.

Lichamelijk: Korte gedrongen, rond of ovale lichaamsbouw, stevige nek, de schouders zijn hoog en rond, plomp, groot rond hoofd, gezicht heeft geen scherpe contouren, volle wangen met een blozende gelaatskleur,een grote ronde buik, de ledematen zijn kort en fors, kleine handen en voeten, soepel zacht, week weefsel, tendens om dik te worden. Water correspondeert fysiek met hersenvloeistof, korte termijn geheugen, lymfe, bloedplasma en vochthuishouding.

Onbalans: Depressie, verdriet, angst, overgevoelig en afhankelijk. Diarree, tranenvloed, zweet hevig, veel speeksel, hevige uitscheidingen, bloedingen, beweegt en verandert veel, veranderlijkheid van symptomen, stemming en persoonlijkheid, snakt naar stabiliteit, angstig en huilerig.

Gebrek aan Water: Ongevoelig, oppervlakkig, kil.

Voorbeeldmiddelen: Magnesium carbonicum, Pulsatilla, Sepia, Ignatia. Syphilinum.


Lucht:
Mentale energie
Niveau: Levenskracht, onderbewustzijn
Functie: Denken
Kwaliteit: Beweging, koud
Seizoen: Winter

Correspondeert hoofdzakelijk met:

Temperament: Melancholisch of Nerveus, Cerebrotonia
Constitutie-type: Longitype, Phosphorisch, Ectomorf
Ayurveda dosha: Vata
TCM: Metaal/ Aarde
Miasma: Psora/ Tuberculosis
Natuurrijk: Plantenrijk

Lucht, gas is licht, bijna immaterieel, het vult alles op aarde, lucht is moeilijk vast te houden. Lucht is de atmosfeer waarin organismen kunnen ademen. Lucht is in het hele lichaam aanwezig voor het transport van alles naar de juiste plek, het brengt verbinding tot stand, het heeft daarom associaties met logica, informatie, geheugen, woorden en taal. Lucht is tegengesteld aan Vuur. Verbonden met de Maan en het metaal Zilver.

Karakteristieken: Dit type mens voelt zijn lichaam niet, invloeden in en buiten hem voelt hij des te meer. Kan het grotere plaatje zien en goed werken met abstracte zaken. Heeft ruimte nodig en een hekel aan restricties, behoefte aan privacy. Creatief, gevoelig voor prikkels uit de omgeving, scherpzinnig, sterke verbeeldingskracht. Lucht vertegenwoordigt het leven zelf, de levenskracht, logica, helderheid, wijsheid, flexibiliteit, communicatie, transport, informatie, reizen. Intellectuele typen, filosofen, leven in hun hoofd, theoretisch, alles analyseren, beredeneren, anticiperen in plaats van aanvoelen met emoties of zintuigen.

Psychologische Functie: Een rationele oordelende functie, het toepassen van kennis om tot een keuze te komen op grond van objectieve, onpersoonlijke maatstaven.

Lichamelijk: Meestal koud, dun, tenger, fijne dunne botten, gebogen ronde schouders door een gebrek aan spierkracht, vezelige slappe overgevoelige spieren, weinig vlees, smalle platte borstkas, een tere huid en lange ledematen, slanke handen en voeten, een vrij klein hoofd, een uitstekende neus, terugwijkende kin en een bleke vale gelaatskleur. Fysiek heeft het associaties met de longen en ademhaling, autonome zenuwstelsel en milt.

Onbalans: Oppervlakkige en absurde handelingen en gedachten, over-analytisch, opgeblazen, afstandelijk, rusteloosheid, zwaarmoedigheid, depressiviteit, pessimisme, duizeligheid, zweverig, dromerig, zwak, gebrek aan lichaamswarmte, niet volledig geïncarneerd in het fysieke lichaam, ontvluchten van de realiteit, te theoretisch en onpraktisch, uitstellen, wispelturig, ontlopen van verantwoordelijkheid, gespannen, overgevoelig, behoefte aan afzondering, terughoudend en gereserveerd in het uiten van gevoelens, angst voor donker, voor bewusteloosheid, voor de dood.

Gebrek aan Lucht: Vaag denken, subjectief, vooringenomen.

Voorbeeldmiddelen: Phosphorus, Calcium phosphoricum, Argentum nitricum, Arsenicum, Medorrhinum, Tuberculinum.


Aarde:

Structurele energie

Niveau: Fysiek, stoffelijk lichaam, geen bewustzijn
Functie: Gewaarworden
Kwaliteit: Structuur, droog

Correspondeert hoofdzakelijk met:

Constitutie-type: Endo/Mesomorf
Temperament: Cholerisch, Bilious
Ayurveda dosha: Kapha
TCM: Hout/ Aarde
Miasma: Psora/ Sycosis
Natuurrijk: Mineralenrijk

Aarde is de vaste materie, maar ook het handelen, ritme, elke vorm van regelmaat, duidelijkheid en discipline.
Het is de basis, de fundering, de voedingsbodem en de waarneembare realiteit, de wereld van vormen, fysieke verschijnselen. Het element Aarde is het concrete, het tastbare, dat met de zintuigen waargenomen kan worden en met het verstand begrepen kan worden. Het is het element van orde, structuur, materie, fixatie, geheugen, substantie, de lichamelijke basis van alle dingen. Aarde is het stabiele element, stevigheid, kracht, het is traag en onveranderlijk. Aarde is tegengesteld aan Water.

Karakteristieken: Fysiek gevoelsmatig georiënteerde mensen, praktisch, rationeel, met beiden voeten op de grond, gezond verstand, kijkt en luistert goed om de wereld te verkennen. De focus is op de fysieke realiteit om hen heen, niet op emoties of voorstellingsvermogen. Pragmatisch, betrouwbaar, voorzichtig, langzaam, koppig en vaak niet-flexibel, formeel, houdt van zekerheid en voorspelbaarheid om goed te kunnen functioneren. Heeft oog voor details, perfectionistisch, reduceert alles tot wat praktisch, bruikbaar en observeerbaar is. Ze waarderen vaardigheden en bekwaamheid.

Psychologische Functie: Een Irrationele functie in de zin dat de nadruk ligt bij de perceptie en niet bij de beoordeling van de informatie. Het heeft betrekking op de zintuiglijke waarneming, waardoor duidelijk wordt dat iets bestaat.

Lichamelijk: Verbonden met het skelet, bindweefsels, spijsvertering, lever, galblaas en stofwisseling, lange termijn geheugen, de klachten van deze typen concentreren zich hoofdzakelijk op deze fysieke elementen. Droge ontlasting, droge huid, grijs, gerimpeld, langzaam, drinkt in de regel veel, heeft moeite met huilen, een droge mond, korstende, klovende uitslagen, stijfheid, verergering bij beweging, heeft behoefte aan druk. Pijnen zijn zeurend, gevoelig pijnlijk, gekwetst, stekend. Het is lichaam is doorgaans droog, hoekig, stevige bindweefsel, een gele gelaatskleur.

Onbalans: Een droge persoonlijkheid, neigt naar afgestomptheid, omdat hij zich alleen voor zijn eigen spijsverteringsprocessen interesseert, materialistisch, niet-flexibel, traag, blokkerend, bekrompen, prikkelbaar en ongeduldig.

Gebrek aan Aarde: Onrealistisch, onpraktisch en impulsief.

Voorbeeldmiddelen: Silicea, Calcium carbonicum, Kalium carbonicum, Nux vomica, Chelidonium, Lycopodium, Bryonia.



Terug